११ जेठ २०८१, शुक्रबार
Tags

बिहारको थारु सङ्ग्रहालयलाई नेपालको थारु समुदायसँग जोड्ने अभियानमा राजेश शर्मा

रणभूमी डेस्क मंगलबार, आश्विन ३०, २०८०

भारत / बिहारको पश्चिम चम्पारण जिल्लामा आदिवासी थारु जनजातिका परम्परागत वस्तुहरू संरक्षित गरेको संग्रहालय छ । उक्त सङ्ग्रहालय बिहारको एक मात्र सङ्ग्रहालय हो जहाँ प्राचीन कालमा आदिवासीहरूले प्रयोग गर्ने , शिकार गर्ने हतियार र दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने वस्तुहरू संरक्षित गरिएको छ । अहिले ती सामग्रीहरु हरनाटाण्डस्थित महादेवा गाउँको एउटा सानो भवनमा भण्डारण गरिएको छ ।

सङ्ग्रहालयको भवन २०१२ मा निर्माण भएको थियो ।

भारत नेपाल सामाजिक सांस्कृतिक मञ्चका अध्यक्ष राजेशकुमार शर्माका अनुसार पश्चिम चम्पारणमा रहेको यो सङ्ग्रहालयमा थारु जातिको इतिहास, कला र संस्कृति समेटिएको छ ।

सबै वस्तुको संरक्षण सयौं वर्षदेखि हुँदै आएको छ । तर हालको भवन २०१२ मा निर्माण भएको थियो । अब उनले नेपालका थारु, जनजाति र जनजातिलाई आफ्नो सम्पदासँग जोड्न पहल गर्ने बताए ।

हाल उक्त स्थानमा एक सयभन्दा बढी वस्तुको संरक्षण गरिएको छ । जुन शताब्दीयौं अघिदेखि जंगलमा बसोबास गर्ने थारु समुदायका मानिसहरूले प्रयोग गर्ने गरेका थिए।

माछा मार्ने छन्नी होस् वा कपडाको र्याक होस्, आज यी बहुमूल्य वस्तुको अस्तित्व लोप हुने अवस्थामा पुगेको शर्माले बताउँछन् । वास्तवमा आधुनिकीकरणका कारण थारु समुदायका मानिसले पनि परम्परागत वस्तुको प्रयोग ठूलो मात्रामा गर्न पाएका छैनन् ।
यस्तो अवस्थामा उनीहरुको निर्माण र कामको प्रक्रिया क्रमशः टुङ्गिने क्रममा छ ।

हरेक यन्त्रको आ-आफ्नै महत्त्व

म्युजियममा रहेको हरेक वस्तु हातले बनाइएको बताइन्छ । यसलाई बनाउन बाँस, पात र जंगलमा उब्जाएको विशेष प्रकारको घाँसको प्रयोग गरिएको छ ।

भारत नेपाल सामाजिक सांस्कृतिक मञ्चका अध्यक्षले सङ्ग्रहालयमा रहेका अधिकांश वस्तु शिकारका लागि बनाइएका औजार रहेको बताए । तीमध्ये बाँस र मुसबाट बनेको डेली, गेद्रा, बेवा, जटारी, कोइन, खुट्की, गुर्ता, झिमार र छिन्नी विशेष छन्।

यि यन्त्रको प्रयोगको कुरा गर्ने हो भने समातेका माछा पाल्न डेलीको प्रयोग गरिन्छ, गेडारालाई केकडा मार्न प्रयोग गरिन्छ, बेवालाई थोरै मात्रामा माछा मार्न प्रयोग गरिन्छ, जटारीलाई मुसा मार्न प्रयोग गरिन्छ, कोइनलाई माछा मार्न प्रयोग गरिन्छ। चरा समात्न खुट्की र ठूला परिमाणमा माछा पक्रन झिमार र छानी प्रयोग गरिन्थ्यो ।

यहाँ कमेन्ट गर्नुहोस्