रणभूमी सम्वाददाता शुक्रबार, कार्तिक ०७, २०८३
विराटनगर / नेपाल–भारत सीमावर्ती क्षेत्र विराटनगर महानगरपालिका–१८, दमादगीमा भारतीय सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) को टोलीले एक नेपाली युवामाथि कुटपिट गरेको आरोप लागेको छ। कार्तिक ५ गते बिहीबार साँझ करिब ७ः३० बजे भएको भनिएको घटनापछि स्थानीय बासिन्दा आक्रोशित बनेका छन्। उनीहरूले घटनामा संलग्न सुरक्षाकर्मीमाथि कारबाहीको माग गरेका छन्।
स्थानीय युवा मञ्जेश कुमार मण्डल सिटी सफारी चलाएर जीविकोपार्जन गर्दै आएका छन्। उनको घर पनि विराटनगर–१८ को दमादगीमै पर्छ। स्थानीयका अनुसार काम सकेर घर फर्किएका मञ्जेश शौच गर्न दशगजा नजिकैको बाटो हुँदै निस्किएका थिए। उक्त बाटो सीमावर्ती क्षेत्रका दुवै देशका बासिन्दाले नियमित रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्।
सोही क्रममा सीमामा तैनाथ भारतीय सशस्त्र सीमा बलको ५२औँ बटालियनका सुरक्षाकर्मीले उनलाई बोलाएर नाका सिल गरिएको अवस्थामा त्यहाँ किन आएको भन्दै सोधपुछ गरेका थिए। त्यसपछि सुरक्षाकर्मीले मञ्जेशलाई थप्पड, मुक्का र बुटले प्रहार गरेको स्थानीयको आरोप छ। घटनाको स्वतन्त्र पुष्टि तथा सम्बन्धित भारतीय सुरक्षा निकायको आधिकारिक प्रतिक्रिया भने प्राप्त हुन बाँकी छ।
घटनापछि बस्तीका बासिन्दा सडकमा
कुटपिटको खबर फैलिएलगत्तै स्थानीय बासिन्दा घटनास्थलमा भेला भएका थिए। उनीहरूले नेपाली नागरिकमाथि भएको भनिएको दुर्व्यवहारको विरोध गर्दै दोषीमाथि कारबाही हुनुपर्ने माग राखे।
स्थानीयका अनुसार दमादगी महानगरपालिकाभित्रै पर्ने भए पनि आधारभूत सुविधाको अभाव झेलिरहेको बस्ती हो। त्यहाँका कतिपय बासिन्दा अझै शौचालयको अभावमा खुला ठाउँ प्रयोग गर्न बाध्य छन्। यस्तो अवस्थामा स्थानीयले दैनिक आवतजावत गर्ने बाटोमा निस्किएकै कारण कुटपिटमा परेको भनिएको घटनाले सीमावर्ती बासिन्दाको सुरक्षा र सम्मानको विषयलाई पुनः उठाएको छ।
स्थानीयले यो पहिलो घटना नभएको दाबी गरेका छन्। वर्षौंदेखि सीमामा भारतीय सुरक्षाकर्मीबाट दुर्व्यवहार सहनुपरे पनि आफ्नो गुनासो सुनिदिने र समस्या समाधानका लागि पहल गर्ने निकाय प्रभावकारी रूपमा अघि नआएको उनीहरूको भनाइ छ।
नेपाली सुरक्षाकर्मीको उपस्थिति नहुँदा असुरक्षाको गुनासो
दमादगी क्षेत्रमा नेपाली सुरक्षाकर्मीको नियमित उपस्थिति नरहेको स्थानीयको गुनासो छ। भारतीय सीमातर्फ सुरक्षाकर्मी नियमित रूपमा तैनाथ रहने तर नेपाली भूमितर्फ पर्याप्त सुरक्षा उपस्थिति नहुँदा आफूहरू असुरक्षित महसुस गर्नुपरेको उनीहरू बताउँछन्।
स्थानीयका अनुसार सीमावर्ती क्षेत्रमा हुने आवागमन, दैनिक उपभोगका सामानको ओसारपसार तथा अन्य गतिविधिको नियमन प्रभावकारी हुन सकेको छैन। उनीहरूले उक्त क्षेत्रबाट कुखुरा र गाँजाजस्ता वस्तुको अवैध ओसारपसार हुने गरेको दाबीसमेत गरेका छन्।
स्थानीयले उठाएको अर्को प्रश्न पनि गम्भीर छ—अवैध गतिविधि नियन्त्रण गर्ने नाममा सर्वसाधारणमाथि कडाइ गरिने तर त्यही क्षेत्रमा हुने भनिएका अवैध कारोबार नियन्त्रणबारे पर्याप्त चासो नदेखाइएको किन?
यद्यपि, स्थानीयका यी दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि हुन बाँकी छ। अवैध कारोबारमा संलग्न व्यक्तिमाथि कारबाही भए–नभएको र सीमाको सुरक्षा व्यवस्थाबारे सम्बन्धित निकायको आधिकारिक विवरण आवश्यक छ।
नाका सिल भएको जानकारी स्थानीयलाई थिएन
घटनापछि भारतमा निर्वाचन भएका कारण नाका सिल गरिएको जानकारी एसएसबीबाट प्राप्त भएको बताइएको छ। तर सीमावर्ती क्षेत्रमा बसोबास गर्ने स्थानीयलाई नाका सिल गरिएकोबारे पूर्वजानकारी नभएको उनीहरूको भनाइ छ।
यदि आवागमनमा प्रतिबन्ध लगाइएको थियो भने त्यसको जानकारी सीमावर्ती बासिन्दासम्म कसरी पुर्याइयो, स्थानीयलाई आवश्यक सूचना दिइएको थियो कि थिएन र प्रतिबन्ध लागू गर्ने क्रममा सर्वसाधारणसँग कस्तो व्यवहार गरियो भन्ने विषय स्पष्ट हुन आवश्यक छ।
सीमाको सुरक्षा गर्नु सम्बन्धित निकायको जिम्मेवारी हो। तर सुरक्षा व्यवस्थापनका क्रममा सर्वसाधारणको मर्यादा, मानवअधिकार र दैनिक जीवनसँग जोडिएका आवश्यकतालाई बेवास्ता गर्न मिल्दैन।
मुख्य नाकामा आवागमन सामान्य, दमादगीमा भने कुटपिटको आरोप
घटनापछि विराटनगरलाई भारतको जोगबनीसँग जोड्ने मुख्य नाकाको अवस्थाबारे पनि अवलोकन गरिएको छ। त्यहाँ मानिसहरूको आवतजावत सामान्य रूपमा भइरहेको देखिएको विवरण छ। परिचयपत्र जाँच तथा सामानको चेकजाँचलगायत नियमित प्रक्रिया पनि सञ्चालनमै रहेको बताइएको छ।
मुख्य नाकामा आवागमन सहज देखिएको अवस्थामा दमादगी क्षेत्रमा नाका सिल गरिएको भन्दै नेपाली युवामाथि कुटपिट भएको भनिएको घटनाले स्थानीय तहमा सूचना प्रवाह र सीमाको व्यवस्थापनबारे प्रश्न उठाएको छ।
यद्यपि, मुख्य नाकामा आवागमन सामान्य हुनु र दमादगीको सीमावर्ती क्षेत्रमा लागू गरिएको भनिएको प्रतिबन्ध एउटै प्रकृतिको थियो वा फरक व्यवस्था थियो भन्ने विषय सम्बन्धित निकायबाट स्पष्ट हुन आवश्यक छ।
प्रहरी घटनास्थलमा, कारबाहीको माग
घटना भएपछि इलाका प्रहरी कार्यालय रानीका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक प्रवीण घिमिरेसहितको टोली घटनास्थल पुगेको र अवस्था नियन्त्रणमा लिएको बताइएको छ।
तर घटनामा संलग्न भनिएका सुरक्षाकर्मीको पहिचान, कुटपिटको आधिकारिक पुष्टि, पीडितको स्वास्थ्य अवस्था तथा घटनाबारे दुवै देशका सम्बन्धित निकायले गरेका पहलका विषयमा थप विवरण आवश्यक छ।
स्थानीयले घटनाको निष्पक्ष छानबिन, दोषीमाथि कारबाही र भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिन प्रभावकारी सुरक्षा व्यवस्था गर्न माग गरेका छन्।
सीमा सुरक्षा नागरिकलाई त्रासमा राख्ने माध्यम होइन, नागरिकको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी हो। विराटनगर–१८ दमादगीमा भएको भनिएको घटनाले सीमावर्ती नेपाली बासिन्दाको सुरक्षा, सम्मानजनक व्यवहार र राज्यको उपस्थितिबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। अब सम्बन्धित नेपाली सुरक्षा निकाय, प्रशासन र भारतीय सीमा सुरक्षा पक्षले घटनाबारे स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गर्दै सत्यतथ्य छानबिन र आवश्यक कारबाहीमा पहल गर्नु जरुरी देखिन्छ।
यहाँ कमेन्ट गर्नुहोस्